Deel 1 berging wrak bommenwerper in IJsselmeer 19 september 2016.

 

Foto:

 

Saluut voor de Poolse bemanning van het neergehaalde Wellington-toestel in 1941.

Na een bergingsoperatie van enkele weken op een afstand van zo’n 5 kilometer uit de IJsselmeerkust, zijn we vanmiddag met velen naar “Recreatie Strand De Hege Gerzen” gekomen om te luisteren naar een lezing door amateur-historicus Jan Geert Vogelzang. Onderwerp van deze lezing: “Luchtoorlog boven Gaasterland”. Over wat zich tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft afgespeeld boven het IJsselmeer en aan de kust van Gaasterland.

Dat deze lezing vandaag wordt gegeven heeft alles te maken met het eerbetoon aan de vermiste vliegers van hun R1322 Vickers Wellington Mark lc bommenwerper van het Poolse 305 RAF Squadron, die crashte in de nacht van 8 op 9 mei 1941 in het IJsselmeer, vijf kilometer uit de kust van Oudemirdum. Vanaf het terras van de Hege Gerzen was de afgelopen weken de unieke berging van het oorlogswrak goed te zien. Nu zitten we met velen op het terras en op het strand. Ook de schoolkinderen van twee scholen uit Oudemirdum en Nijemirdum zijn aanwezig. Zij hebben de lezing al gehoord en op school is er de nodige aandacht aan dit onderwerp geschonken.

Boeiend vertelt de heer Vogelzang over wat in deze omgeving zich heeft afgespeeld tijdens de oorlogsjaren. Veel bommenwerpers vlogen vanuit Engeland over het IJsselmeer richting Duitsland om daar hun bommen af te werpen. Duitse jagers haalden nog al eens zo’n bommenwerper uit de lucht, zodat er veel in het IJsselmeer terechtkwamen. Lang niet alle vliegtuigen zijn in de afgelopen 71 jaar geborgen. Vele liggen nog op de bodem. Dit vliegtuigwrak is nu blootgelegd, de bommen zijn onschadelijk gemaakt en nauwkeurig is de bodem onderzocht op onderdelen en menselijke resten. Van de 6 bemanningsleden worden er tot op heden 2 vermist. Daar kan nu nog niets over worden meegedeeld.

Op een tafel staan een aantal wrakstukken uit het vliegtuig. Heel bijzonder, dat die deze middag hier kunnen worden getoond en door de bezoekers (er zijn zo’n 1000 mensen op deze bijzondere gebeurtenis afgekomen) kunnen worden bekeken. Onvoorstelbaar, dat na al die jaren in het water te hebben gelegen, alles er nog zo goed uitziet. De heer Breimer van het Zeekadettenkorps uit Lemmer geeft uitleg van wat er is te zien. Ook dochter Leah en Tristan, die de afgelopen weken vier weekeinden en nog een aantal dagen met nog meer kadetten hebben doorgebracht op de mijnenveger “Roermond”, weten veel te vertellen. Zij hadden als taak het gebied rond de wrakstukken, die werden geborgen, te bewaken. Een speciale klus, maar het gaafste vonden ze de afdaling in de “bak”, het stuk IJsselmeer dat speciaal voor dit opruimingswerk werd drooggelegd. Heel leuk om even met ze te hebben gepraat.

Na de lezing is het wachten op de legendarische Avro Lancaster bommenwerper van de RAF: de beroemdste en succesvolle, zware bommenwerper uit de Tweede Wereldoorlog, waarvan er nog maar twee vliegende exemplaren  zijn overgebleven. De meeste bezoekers gaan nu het strand op en naar de waterkant. In de verte is de bergingsplaats goed te zien. De schepen en de bak liggen er nog. Wel is het turen tegen de zon in, maar we boffen, dat het zulk mooi weer is! En dan, in de verte, komt de Lancaster aanvliegen. Als eerbetoon en speciale groet aan de gevallen Poolse oorlogsvliegers vliegt de Lancaster drie keer laag over de locatie. Heel indrukwekkend! Dan zet het vliegtuig koers naar de kust en scheert als toegift tot driemaal toe over de Hege Gerzen.

RAF-piloot Marc sprak van een “heel goede vlucht”. Hij was erg onder de indruk van de grote hoeveelheid publiek en de betrokkenheid van de schoolkinderen. Juist omdat er veel kinderen waren, die deze vlucht ook mee wilden maken, is de bemanning vaker over deze plek gevlogen. De crew vindt het n.l. heel belangrijk, dat schooljeugd over de oorlog leert.

Dan zet het vliegtuig weer koers richting IJsselmeer, over de bergingsplaats terug naar thuisland Engeland. Gevolgd door twee Nederlandse F-16’s, die laag over de bergingsplaats vliegen. Diep onder de indruk van deze gebeurtenis, verlaten we het strand. Velen zeggen geëmotioneerd te zijn geworden en kippenvel te hebben gekregen bij het zien en horen van dit legendarische toestel. Mij overkwam hetzelfde. Ik ben blij, dat ik deze unieke gebeurtenis mee heb kunnen maken. En uniek was het zeker, want nog nooit heeft er zo’n Flyby plaatsgevonden over de plek van een vliegtuigwrak.

De berging van het vliegtuigwrak is nu achter de rug. Hege Gerzen-uitbater Sjerp Jaarsma is er nog niet klaar mee. Met de berger Broekman kwam hij op het idee van een monument. We hebben gistermiddag allemaal alvast 1€ betaald als aanzet om dit te realiseren. Gedacht wordt aan een propellerblad op een sokkel, dat zó wordt geplaatst, dat als je er doorheen kijkt, precies de plek ziet, waar het in 1941 allemaal heeft plaatsgevonden.

  1. Peter van den Brandt

    Zou de schrijver van het bovenstaande artikel even contact met mij willen opnemen?
    De tekst, of delen er van, zou ik graag gebruiken bij een filmpje “Het verhaal van een Bommenwerper Deel 3”, wat ik probeer te maken en wordt bewaard in een aantal Archieven.
    Onder de indruk van de initiatieven en de tekst sluit met vriendelijk groet,

    Peter van den Brandt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

code