Dinsdag wandeltocht Rondje Nij Beets, 17 maart 2015.

 

 

Vandaag staat Nij Beets op het programma. Dit dorp met circa 1700 inwoners is in 1863 gesticht door veenarbeiders. Deze kwamen rond 1860 naar Nij Beets om het veen van de veenbazen af te graven en er turf van te maken. Ze verdienden praktisch niets en moesten wonen in houten hutten, die ze vaak zelf moesten bouwen. In het Openluchtmuseum “It Damshûs” staat zo’n voormalig turfgravershuisje.

Onze uitvalsbasis van vandaag, theetuin “Halte Leppedijk”  ligt buiten de bebouwde kom van het dorp aan een doodlopende weg. Bij aankomst staat Franke Kooijker, de eigenaar ons al op te wachten en wijst ons waar we kunnen parkeren.

We werpen een blik in de grote tuin, maar gaan eerst naar binnen, want het is nog te fris om buiten koffie te drinken.  Binnen is het smûk, Siepie heeft de koffie al klaar en…….ook nog iets lekkers erbij! Eigengebakken “Beetster turfjes” en appelkruimeltaart. Heerlijk!

De dag begint dus al goed! Dan is het inmiddels 10 uur, hoogste tijd om te vertrekken. We rijden eerst naar het dorp, naar het Openluchtmuseum, waar flink veel ruimte is om de auto’s te parkeren. Hier starten we met de wandeltocht. Door het dorp, langs het museum, de brug over en dan een lang stuk langs het Polderhoofdkanaal, waar de afgelopen jaren zó veel strijd om is geweest. In vroeger tijden is een heel stuk van dit kanaal gedempt, de sluis onder een laag zand bedekt en was er geen doorvaart meer mogelijk. Dat een klein diertje zó lang het weer bevaarbaar maken tegen heeft kunnen houden, heeft tot veel frustratie en ergernis geleid. Maar….vanouds zijn de veenarbeiders van het taaie, volhoudende ras mensen en het is dan ook aan de bewoners van deze streek te danken, dat het er uiteindelijk na 37 jaar strijd en volharding tòch van is gekomen om het kanaal in z’n totale lengte van 7 km. weer bevaarbaar te maken. Beide sluizen aan de uiteinden van het kanaal zijn uitgegraven en hersteld. Bij De Veenhoop de Noordersluis en bij Ulesprong de Zuidersluis. Er tussenin zijn 10 bruggen gebouwd, waarvan 2 beweegbare. Het Polderhoofdkanaal is door gedeputeerde Jannewietske de Vries “de Centrale As oer ’t wetter” genoemd, omdat het kanaal diverse watersportgebieden en vaarroutes verbindt. Zo wordt De Veenhoop toegangspoort tot de Turfroute en is het daardoor ook mogelijk geworden om vanaf De Wadden rechtstreeks door te varen naar de Drentse kanalen en zelfs naar Duitsland.

Wij lopen langs het oude en nieuwe gedeelte van dit kanaal, passeren het Sudergemaal, lopen over een weggetje, waar nog oude lantaarnpalen staan en gaan dan de dijk op langs de Nieuwe Vaart. Rechts en links de polders met verschil in hoogte, wat samenhangt met de dikte van de afgegraven veenlaag voor de turfwinning. Een molen zonder wieken staat stoer aan de overkant van het water, waar je even later met een “zelfbedieningspontje” naar toe kunt fietsen of lopen. In vroeger tijden was hier ook al een pontje om schoolgaande kinderen naar het schooltje in Ulesprong te brengen, gratis overgezet door Jeltsje.

Het loopt hier heerlijk, geen wind, verwarmd door de zon genieten we van de weidse uitzichten. Op bepaalde plekken op de grasdijk enorm grote molshopen. Ook staan er veel biezenpollen. De dijk komt uit op De Ripen. Na een klein stukje gaan we verder op de Domela Nieuwenhuiswei. Komen langs 2 prachtige hekken, die toegang geven tot een oprijlaan naar ……een huis wat van de weg af niet is te zien. Aangekomen bij restaurant Pier’s Hiem lopen we richting De Veenhoop. Het wordt steeds warmer, dus uit met die jas of trui!! Vóór De Veenhoop slaan we af de Geawei op. Een lange, rechte betonweg terug naar het dorp. Opvallend vind ik, dat je zo weinig vogels hoort en ziet. Ik bedoel dan kieviten en grutto’s. Zouden ze het hier niet geschikt vinden om te broeden????

Onze magen beginnen te knorren en dat kan wel kloppen, want het is tegen enen als we bij de auto’s arriveren. Terug naar de theetuin, waar we nu fijn buiten in het zonnetje gaan genieten van de door de vrouw des huizes gemaakte mosterd- en tomatensoep. En… we hoeven het niet eens zelf op te halen, maar worden bediend of zitten we bij een restaurant op het terras!! Geweldig! De soep smaakt heerlijk! De verleiding is groot om hier lekker te blijven zitten, maar er staat nog een 2e lus op het programma, onder leiding van Franke, die de route kent.

We lopen het doodlopende weggetje uit, passeren daarbij een aantal lama’s, die je zo eigenwijs aan kunnen staren. Komen langs de grote zandwinningsput van Nij Beets en lopen via de Beetsterweg naar Oud Beets, nu sinds 2014 officieel een buurtschap. Was vroeger de hoofdplaats van een groot gebied met een grote, monumentale kerk. Deze éénbeukige kerk, de Adelaarskerk, werd in 1889 in neorenaissancestijl gebouwd naar ontwerp van Luitje de Goed. Je kunt eigenlijk wel stellen, dat het een prestige object was van de adellijke, orthodoxe families Lyclama à Nijeholt en van Lynden uit Beetsterzwaag. Slechts één keer heeft de kerk vol gezeten, namelijk tijdens de eerste preek op 10 augustus 1890. Daarna nooit weer. ’s Winters was het er steenkoud, dus alleen de zomermaanden werd er gepreekt. Bovendien was de afstand voor de veenarbeiders uit Nij Beets dusdanig groot

(5 km. lopen heen en 5 km. weer terug), dat zij er niet kwamen. Dat heeft er uiteindelijk toe geleid, dat er in Nij Beets zelf een klein kerkje kwam, waar de dominee na de dienst soep uitdeelde aan de arme veenarbeiders.

Nadat de Adelaarskerk in 1958 buiten gebruik werd gesteld, werd ze door de blikseminslag en de brand in 1967 heel erg beschadigd en raakte de jaren erna steeds meer in verval, zodat er niets anders over bleef dan de kerk te slopen, wat in 1984 z’n beslag kreeg. Op het kerkhof geven restanten van de muren de contouren aan van de kerk. In 1988 is er een klokkenstoel geplaatst.

We verlaten het kerkhof, wandelen door bos, afgewisseld met een weiland, waar we heel in de verte een grote koppel reeën zien lopen en komen na deze lus weer terug bij de zandwinningsput. Een gedeelte van de groep kloutert een pad omhoog om van daaruit te genieten van het uitzicht op de grote waterplas, ontstaan door het opzuigen van zand van zo’n 30 meter diepte!!! De rest is al doorgelopen en nog even en we zijn terug op de mooie “basis” van vandaag: de theetuin. Lekker in het zonnetje genieten we na van de “Hea-like” dei!

Drinken nog wat en wéér heeft Siepie wat lekkers gebakken: cakecups, die gretig aftrek vinden. En dan is op een bepaald moment toch ècht het moment aangebroken om afscheid te nemen. We bedanken Franke en Siepie voor de enorm hartelijke, gastvrije ontvangst! Maar ook Joop en Pietsje, die deze dag hebben voorbereid. We hebben genoten van deze zonovergoten wandeldag!!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

code