Met Wiebe op bezoek bij Bronsgieterij FLASSH in Balk, 7 april 2015.

 

 

Vanmorgen geen kuierke mei Wiebe, maar een door hem geregeld bezoek aan deze bronsgieterij van de familie Stijlaart.

Even een klein stukje geschiedenis.

Al eeuwenlang zijn de Steylaarts “gieters”. In de 17e eeuw goot Adriaen Steilaert klokken, nu in de 21ste eeuw giet al weer een derde generatie Stijlaart brons. Een ambacht, dat van vader op zoon wordt doorgegeven. Al generaties lang. Het lijkt wel genetisch bepaald!

Op dit moment is de bronsgieterij eigendom van Jos Stijlaart, die met zijn 2 zoons de leiding heeft van dit bedrijf. Het gietproces is volgens de cire perdue-methode. Je kunt hier terecht voor het laten vervaardigen van siliconenvormen met epoxysteunmal. Bovendien kan men advies geven over het gebruik van materialen en armaturen voor het realiseren van een sculptuur. Ook is deze firma een autoriteit op het gebied van het maken van constructies, zodat het kunstwerk vandaalbestendig geplaatst kan worden.Gieterijen van deze omvang, zoals FLASSH, zijn er maar weinig in ons land. Opdrachten komen vanuit de hele wereld binnen, zoals b.v. New York en Dubai.

 

Rond negen uur arriveren we in het pand op Eigen Haard. De koffie is klaar en het suikerbrood ligt uitnodigend op tafel. Het is zelfbediening en Bram aarzelt geen moment, zet het mes in het suikerbrood, terwijl iemand anders er boter op doet.  Anderen schenken de koffie in en zo zitten/ staan we nog vóór de rondleiding  even te genieten.

Omdat de opkomst voor dit bijzondere bezoek groot is (26 personen maar liefst!) worden we in groepen verdeeld. We starten in de gieterij. Eén keer per week, op dinsdag, wordt hier gegoten. Het vat met brons wordt verwarmd tot zo’n 1200 graden, zodat het dan in de mal kan worden gegoten. Zelfs op afstand voel je de hitte. Het is dan ook geen wonder, dat de gieters voorzien zijn van een speciale schort, handschoenen en een warmtewerend masker op hun hoofd. Evengoed blijft het een gevaarlijk karwei!

Vóór de “lepels” met diepe kommen en lange steel in de vloeibare massa worden gedompeld, worden ze eerst schoongemaakt, d.w.z. de aangekoekte “slakken” worden verwijderd met een hamer. Dan wordt uit het vat het gloeiend hete brons geschept ( een legering van koper en tin)  en zo snel mogelijk naar de klaarstaande mallen vervoerd om dan uitgegoten te worden. Roodgloeiend zijn de lepels. Met een houten lat wordt het bovenste laagje uit de lepel verwijderd vóór het in de mal wordt gegoten. Het hout vliegt spontaan hierdoor in brand, maar de vlammen doven snel. Zo gaat het van mal naar mal. Voor deze mannen geldt, dat ze letterlijk “in het zweet des aanschijns” hun brood verdienen! Als alles klaar is, drupt het zweet van hun gezicht. Het vat met vloeibare brons wordt weer afgedekt tot een volgende keer, dat er weer gegoten moet worden. Na zo’n anderhalf uur is het brons voldoende afgekoeld en kan de mal losgemaakt worden. Op het voorwerp zit dan een laagje brons van zo’n 2 à 3 mm.

Nu gaan we in groepjes naar de diverse afdelingen van het totale productieproces. Te beginnen bij de ruimte waar de mallen worden gemaakt. Om het beeld wat gebronsd moet worden, worden blokjes hout gelegd. Rond het beeld een laagje vloeibare rubber en acryl. Zo’n mal bestaat uit 2 helften, zodat een naad zichtbaar blijft.

Nu gaat de mal naar het “washok”, waar een grote bak verwarmde was klaar staat. Vaak wordt het beeld eerst met een kwast met was ingesmeerd, voor de fijne details. Dan wordt de bloedrode was erin gegoten. Het washok lijkt wel op een slagerij. Overal de spetters van roodkleurige was.  Tot op de muren. Als je niet beter wist zou je zó maar kunnen denken, dat er een moordpartij heeft plaatsgevonden, waarbij veel bloed is gevloeid!!!

Dan krijgen we te zien hoe de vierkante bakken in elkaar worden gezet en rond de mallen gevuld worden met een vloeibaar mengsel van gips en gravel, dat later hard wordt. Pas dàn is alles zo ver, dat het brons erin kan worden gegoten.

Na het gietproces en de afkoeling, gaan de bakken de oven in, die opgewarmd is tot een graad of 700. De was smelt c.q. verdampt en na het losmaken blijft het nog enigszins ruwe beeld over.

Dan vindt het polijst- en slijpproces plaats, waarbij de persoon, die dat werk doet, een masker opzet met afvoerslang, zodat de ongewenste stoffen afgevoerd worden. De beelden zien er dan allemaal hetzelfde uit: min of meer goudkleurig.

Als laatste behandeling volgt dan het patineren, het kunstmatig aanbrengen van een oxydatielaag ter verfraaiing van het beeld. Dit gebeurt d.m.v. kopernitriet, een zuur, warm gemaakt tot zo’n 40 graden. De beelden krijgen dan een donkere, groene kleur. Ook hier weer de nodige veiligheidsmaatregelen: goed werkend afzuigsysteem en ventilatie van de ruimte. Ook degene, die dit werk doet, beschermt zich goed. In overleg met de opdrachtgever zijn er diverse mogelijkheden wat betreft de kleur van het patina. Daar zien we in de diverse ruimtes voorbeelden van, zoals het Gouden Kalf, de prijs voor de beste film op het Nederlands Filmfestival en ook de BV Popprijs.  Maar ook diverse andere mooie beelden en kunstobjecten. FLASSH werkt voor vele professionele kunstenaars en amateurs.

Een grote opdracht, waar nog aan gewerkt wordt, komt straks op een groot appartementencomplex in New York.

We zijn behoorlijk onder de indruk van wat we hier vanochtend hebben gezien en gehoord! Een buitengewoon interessant bezoek, waardoor we inzicht hebben gekregen in het arbeidsintensieve proces van het bronzen van beelden en andere objecten. Geweldig, dat Wiebe dit voor ons heeft weten te organiseren! Na nog een bekertje koffie en de medewerkers te hebben bedankt voor de leerzame ochtend, gaan we rond kwart over elf weer op huis aan.

  1. Elly Koopman Bericht auteur

    Ja, ik vond het ook af en toe best wel een beetje lastig, want het lukt me gewoon niet om alles wat er verteld is, te onthouden. Nogmaals dank voor deze bijzondere excursie!

  2. José Siderius-Out

    Wat een mooi verslag,
    zelf laat ik als amateur al enige jaren mijn beeldjes bij de firma Flassh gieten, Na een zoek tocht , en verschillende bronsgieters verder, kwam ik bij Flahss terecht en ja hoor, Mijn beeldjes kreeg ik prachtig afgewerkt terug, ik ben zeer tevreden over deze mensen , die met zoveel liefde hun werk doen.

    Maar nog nooit heb ik het hele proces mee gemaakt, zou dat ook wel eens willen zien en zal proberen bij mijn volgende bezoek een afspraakje te maken.
    Het zijn prima vaklui, altijd tijd om je even iets uit te leggen, maar het hele proces zien gebeuren is toch mooier.

    1. Elly Koopman Bericht auteur

      Wat leuk, dat je reageert op het verslag van het bezoek aan de bronsgieterij. Het hele proces is leuk om te zien! Succes!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

code